Modernizacja-Armii | Bezpieczna Polska Razem

Ekwipunek za własne pieniądze. Wyposażenie osobiste w armii za 200 miliardów

Fri, 10 Jul 2026 09:00:00 +0200

„Polscy żołnierze muszą na własną rękę kupować podstawowe wyposażenie potrzebne do pełnienia służby” — tym zdaniem deklaracja programowa Razem z 2025 roku nazywa po imieniu stan, o którym komunikaty o wielkich zakupach milczą (deklaracja programowa 2025, rozdz. „Odporne społeczeństwo, bezpieczna Polska”). Na 2026 rok Polska zaplanowała łączne wydatki obronne przekraczające 200 miliardów złotych, blisko 4,8% PKB — z budżetu państwa i pozabudżetowego Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (łącznie) (Defence24, 2025). W cieniu tych kwot, wydawanych na czołgi, samoloty i systemy przeciwlotnicze, toczy się znacznie mniej fotogeniczna historia: żołnierz, który przed wyjazdem na poligon dokupuje sobie w sklepie z militariami buty, latarkę czy oporządzenie, bo to przydziałowe nie nadaje się do codziennej służby.

Sprzęt z innej epoki obok sprzętu z przyszłości

Stanowisko ws. obronności z 2023 roku opisuje ten rozjazd precyzyjnie. Modernizacja armii, przyspieszona po rosyjskiej inwazji na Ukrainę, koncentruje się na wielkich programach zakupowych, a jakość wyposażenia osobistego — tego, co żołnierz nosi na sobie i przy sobie — jest według partii „często pomijana przez polityków partii rządzącej”. Skalę zaniedbania stanowisko ilustruje zdaniem, które warto przytoczyć w całości: „niedopuszczalna jest dla nas sytuacja, w której obok nowoczesnego uzbrojenia na wyposażeniu armii nadal pozostają poradzieckie hełmy lub sprzęt o większej zawodności lub niższej wygodzie użytkowania niż ten używany w okresie PRL” (stanowisko Razem ws. obronności, 2023). Armia, która kupuje uzbrojenie najnowszej generacji, wysyła więc część swoich ludzi w pole z ekwipunkiem, którego rodowód sięga Układu Warszawskiego — albo z takim, który od tamtego okresu wypada gorzej pod względem niezawodności czy wygody.

Stanowisko wiąże tę sprawę bezpośrednio ze zdolnością bojową: „Komfort i bezpieczeństwo żołnierzy i żołnierek podczas realizacji działań stanowi podstawę zdolności bojowych i morale poszczególnych oddziałów”. Hełm, kamizelka, buty i oporządzenie to warstwa, z którą żołnierz ma kontakt przez każdą godzinę służby — i jeśli musi ją uzupełniać z własnej pensji, codziennie dostaje od instytucji komunikat, jak nisko wycenia ona jego pracę.

Kto ma oceniać, czy sprzęt jest dobry

Razem proponuje w tej sprawie dwie rzeczy. Pierwsza to podniesienie standardów: partia chce „istotnie podnieść standardy wyposażenia osobistego żołnierzy” oraz je ustandaryzować, tak by jakość ekwipunku nie zależała od jednostki, przydziału ani zasobności portfela. Druga dotyczy procedury i jest ciekawsza, bo odwraca zwykły kierunek decyzji zaopatrzeniowych: „weryfikacja jakości wyposażenia oraz jego modernizacja powinny odbywać się w oparciu o opinie żołnierzy i żołnierek, którzy wykorzystują je na co dzień” (stanowisko Razem ws. obronności, 2023). O tym, czy nowy plecak się sprawdza, mieliby współdecydować ludzie, którzy go noszą — a nie wyłącznie komisje przetargowe oceniające parametry na papierze.

Deklaracja programowa domyka to zobowiązaniem ogólniejszym, zapisanym w punkcie o służbach: „Zapewnimy polskim służbom należyte zabezpieczenia społeczne, godne warunki służby. Polscy żołnierze nie mogą martwić się o rzeczy tak podstawowe jak wyposażenie osobiste” (deklaracja programowa 2025).

Mała logistyka jest częścią wielkiej

Wyposażenie osobiste nie jest w programie Razem osobną szufladą, tylko elementem tego samego systemu, co planowanie zakupów i zaplecze przemysłowe. Stanowisko domaga się, by modernizacja była „przemyślana i skoordynowana” — z uwzględnieniem logistyki w czasie pokoju i wojny oraz rezerw amunicyjnych na potrzeby szkolenia i długotrwałej obrony — a zakupy opierały się w większym stopniu na krajowej produkcji, co opisujemy w hubie Przemysł obronny. Logika, która przy zakupie czołgu każe pytać o części zamienne, obejmuje również pytanie, czy żołnierz dostał buty w swoim rozmiarze.

Jest wreszcie kwestia kolejności, która spina cały program wojskowy partii: zanim armia zacznie rosnąć do setek tysięcy, powinna umieć wyposażyć tych, których już ma. Rozwijamy ten wątek w tekście o obietnicy 300 tysięcy, a pozostałe wymiary warunków służby — od mieszkań po prawa szeregowych — zbiera hub Wojsko i służba.

Źródła i dalsza lektura

W polskich wydatkach obronnych prawie nie ma badań

Thu, 09 Jul 2026 09:00:00 +0200

W deklaracji programowej z 2025 roku Razem zapisało jedno zdanie, które ustawia cały stosunek partii do modernizacji armii: „Zwiększymy udział badań i rozwoju w wydatkach obronnych Polski" (deklaracja programowa 2025, rozdz. „Odporne społeczeństwo, bezpieczna Polska", pkt 3). Diagnoza stojąca za tym postulatem pochodzi ze stanowiska ws. obronności z 2023 roku, a w pełnym brzmieniu głosi: „Polska jest jednym z najmniej inwestujących w rozwój technologiczny krajów w Europie". Rachunek jest niewygodny dla wszystkich dotychczasowych ekip: rekordowe budżety obronne idą niemal w całości na zakup gotowych systemów, a warstwa, z której wyrastają przyszłe zdolności (badania, konstrukcje, prototypy), pozostaje głodzona.

Cienka baza pod grubym budżetem

Wydatki wojskowe Polski sięgnęły w 2024 roku 38,0 mld dolarów, czyli 4,2 procent PKB — według SIPRI jeden z najwyższych wskaźników na kontynencie (SIPRI Fact Sheet 2025). Nakłady na badania i rozwój w całej polskiej gospodarce wyniosły w tym samym roku 1,41 procent PKB (GUS — Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2024 r.) — i to liczone razem z farmacją, informatyką i uczelniami. Kraj, który w relacji do PKB zbroi się szybciej niż niemal ktokolwiek w Europie, na tworzenie własnej technologii (jakiejkolwiek, nie tylko wojskowej) przeznacza ułamek tego, co liderzy. Przemysł obronny nie wyrasta ponad ogólną kondycję zaplecza badawczego swojego kraju: konstruktorzy, laboratoria certyfikacyjne i doświadczeni inżynierowie przychodzą do zbrojeniówki z tego samego zasobu, z którego czerpie reszta gospodarki.

Konsekwencje opisuje stanowisko Razem przy okazji części krytycznych: ograniczenie uzależnienia od części krytycznych „stanowić będzie wyzwanie", właśnie dlatego, że rodzimej bazy technologicznej jest tak mało. Import da się zastąpić krajową produkcją tylko wtedy, gdy ktoś tę produkcję umie zaprojektować, przetestować i certyfikować — o tym, czemu to ważne również dla serwisu i remontów, piszemy w tekście o polonizacji uzbrojenia.

Europejski punkt odniesienia

Program Razem nie wyznacza docelowego procenta wydatków obronnych na badania; zewnętrzny punkt odniesienia istnieje jednak od dawna: państwa Europejskiej Agencji Obrony przyjęły już w 2007 roku wspólny benchmark, by na badania i technologie obronne (R&T) przeznaczać 2 procent łącznych wydatków obronnych — cel zbiorczy, który agencja co roku konfrontuje z rzeczywistością w publikacji Defence Data. Pytanie „ile badań w zbrojeniach" od blisko dwóch dekad należy więc w Europie do standardowego instrumentarium polityki obronnej.

Postulat Razem ma przy tym charakter kierunkowy: udział badań i rozwoju w polskich wydatkach obronnych ma rosnąć, bo obecna struktura (niemal wszystko na zakupy, prawie nic na rozwój) konserwuje pozycję kraju skazanego na kupowanie cudzych rozwiązań. Ta sama logika obowiązuje zresztą w unijnych wspólnych programach: sprzęt kupowany razem z partnerami warto również razem rozwijać, o czym piszemy w tekście o europejskich wspólnych zakupach.

Badania to też odporność

Nakłady badawcze w obronności procentują poza samą armią. Systemy łączności odporne na zakłócenia, ochrona infrastruktury krytycznej, technologie podwójnego zastosowania — wszystko to zasila cywilną odporność państwa, którą opisujemy na stronie działu odporność państwa. Działa to również w drugą stronę: gospodarka o silnym zapleczu badawczym szybciej adaptuje się do kryzysu, także wojennego. Szerszy rachunek nakładów na naukę i innowacje w polskiej gospodarce prowadzi serwis Razem dla gospodarki — dla obronności wniosek jest strukturalny: przy nakładach badawczych całej gospodarki na poziomie 1,41 procent PKB zbrojeniówka nie znajdzie kadr i laboratoriów, z których mogłaby zbudować własne zaplecze technologiczne.

Kierunek według Razem

Większy udział badań i rozwoju w wydatkach obronnych Polski — postulat kierunkowy z deklaracji programowej (deklaracja 2025, pkt 3).
Właściwe wydatkowanie nakładów na obronność i rozwój polskiego przemysłu obronnego — ten sam punkt deklaracji wiąże pieniądze z rozwojem, nie samą konsumpcją sprzętu.
Ograniczanie zależności od części krytycznych przez budowę własnych kompetencji technologicznych (stanowisko ws. obronności, 2023).
Decyzje inwestycyjne w zbrojeniówce oparte na obiektywnych celach, bo badania wymagają ciągłości dłuższej niż kadencja (stanowisko 2023).

Źródła i dalsza lektura

„Armia 300 tysięcy”: obietnica z 2022 roku i jej rachunek

Mon, 06 Jul 2026 09:00:00 +0200

Liczba 300 tysięcy weszła do polskiej debaty o wojsku wiosną 2022 roku, tuż po rosyjskiej inwazji na Ukrainę, jako polityczna obietnica rządu PiS. Minister obrony Mariusz Błaszczak ogłaszał wtedy, że rozpoczęta właśnie dobrowolna zasadnicza służba wojskowa „położy fundament pod 300-tysięczną armię” (PAP, maj 2022). Niecałe cztery lata później Siły Zbrojne RP liczą 217 tysięcy żołnierzy, a horyzont dojścia do celu przesunął się na koniec przyszłej dekady. Razem oceniło ten plan w stanowisku ws. obronności z 2023 roku — słowami dobranymi ostrożnie, ale jednoznacznie: problemem jest dla partii kolejność kroków — rozbudowa ma sens dopiero po naprawie warunków służby.

Skąd wzięła się ta liczba

Cel 300 tysięcy żołnierzy pojawił się w pakiecie z ustawą o obronie Ojczyzny z 11 marca 2022 roku (ustawa przez ELI), która przebudowała system służby i stworzyła jej nową, ochotniczą formę. W ogłoszeniach ministra Błaszczaka z 2022 roku dobrowolna służba miała być pomostem między armią zawodową a rezerwą i głównym źródłem nowych żołnierzy; w pierwszym naborze przewidziano 15 tysięcy miejsc (PAP, 2022). Sama liczba funkcjonowała od początku bardziej jako polityczny szyld niż harmonogram — kolejne wypowiedzi rządu przesuwały horyzont dojścia do celu.

Gdzie plan jest dzisiaj

Według danych Sztabu Generalnego WP na 1 stycznia 2026 roku w Siłach Zbrojnych RP służyło 217 075 żołnierzy, a retencja w służbie zawodowej wyniosła w 2025 roku 94,53% — najwięcej od 2000 roku (special-ops.pl za SG WP, 2026). Armia więc rośnie, ale wolniej, niż sugerowały zapowiedzi z 2022 roku. Obecne kierownictwo MON ostudziło kampanijną gorączkę wokół celu i rozpisało go na dekadę: wiceminister Stanisław Wziątek mówi o 300 tysiącach żołnierzy zawodowych do 2039 roku, a licząc z rezerwą — o armii 500-tysięcznej (Interia Biznes, 2026).

Z obietnicy „fundamentu” z 2022 roku został zatem cel odsunięty o kilkanaście lat — co samo w sobie sporo mówi o tym, ile realizmu było w pierwotnym kalendarzu.

Co dokładnie mówi Razem

Stanowisko ws. obronności z sierpnia 2023 roku odnosi się do tego planu wprost. Partia deklaruje, że rozumiejąc systemowe i bieżące problemy armii, „jesteśmy sceptycznie nastawieni do obecnych planów gwałtownego zwiększania ich liczebności”. I dodaje zdanie, które wyznacza granicę: „Możliwość realizacji postulatu «armii 300.000» jest też wątpliwa bez przywrócenia zasadniczej służby wojskowej, czemu Razem się sprzeciwia” (stanowisko Razem ws. obronności, 2023). Słowa «sceptycznie» i «wątpliwa» odnoszą się do wykonalności planu w zapowiadanym kształcie, a nie do samej idei silniejszej armii; stanowisko stawia rozbudowie warunek wstępny — „Rozbudowę Sił Zbrojnych RP powinno poprzedzić rozwiązanie obecnych problemów systemowych, które osłabiają potencjał naszej armii”.

Najpoważniejszym z tych problemów jest według partii utrata kapitału ludzkiego. Stanowisko opisuje kolejne fale odejść doświadczonych oficerów i podoficerów za rządów PiS, zniesienie kadencyjności i obsadzanie stanowisk dowódczych ludźmi bez wymaganego doświadczenia — praktyki, które obniżały poziom dowodzenia, morale i w efekcie zdolność bojową. Powiększanie armii, która nie umiałaby zatrzymać własnych specjalistów, przypominałoby dolewanie wody do dziurawego wiadra; dane za 2025 rok pokazują, że dziura się zmniejszyła — retencja jest rekordowa — ale kolejność z diagnozy z 2023 roku pozostaje: najpierw szczelne wiadro, potem większe. Dlatego główny wysiłek w kształtowaniu Sił Zbrojnych powinien — jak głosi stanowisko — «koncentrować się na zwiększeniu ich zdolności bojowej, a nie jedynie liczebności»: chodzi o modernizację techniczną, kwalifikacje personelu i warunki służby, o których piszemy szerzej w tekście o prawach szeregowych.

Jest jeszcze drugi warunek, ukryty w zacytowanym zdaniu o poborze. Skoro dojście do 300 tysięcy bez przymusowej służby wojskowej jest wątpliwe, a Razem przymusowej służbie się sprzeciwia, to uczciwa rozmowa o liczebności armii musi zawierać odpowiedź na pytanie, skąd wziąć ludzi. Dokumenty partii nie rozpisują ścieżki do tej liczby — stawiają na dobrowolność i poprawę warunków służby, a osobom spoza wojska proponują ochotniczą Służbę Obrony Cywilnej, co rozwijamy w tekście o poborze i obronie cywilnej.

Liczby wymagają kontroli

Do rachunku dochodzi jeszcze jedna pozycja: pieniądze. Dokumenty partii domagają się efektywności wydatków obronnych i każą dążyć do jawności «poprzez wymuszenie publikacji wyczerpujących uzasadnień» podejmowanych wydatków, w szczególności zakupów sprzętu — oraz wzmocnienia parlamentarnych Komisji Obrony Narodowej, bo bez demokratycznej kontroli problemy armii „pozostają ukryte i nierozwiązane” (stanowisko Razem ws. obronności, 2023). Wielkie liczby ogłaszane na konferencjach prasowych łatwo zastępują rozliczalność; o tym, jak jawność decyzji publicznych działa poza wojskiem, pisze siostrzany serwis Razem Uczciwa Polityka. Cały kontekst warunków służby porządkuje nasz hub Wojsko i służba.