Wojna-W-Ukrainie | Bezpieczna Polska Razem

Obrona powietrzna nad miastami: wnioski z nocy, w której zestrzeliwano drony

Sun, 12 Jul 2026 09:00:00 +0200

W nocy z 9 na 10 września 2025 roku polska przestrzeń powietrzna została naruszona przez rosyjskie drony na skalę, jakiej wcześniej nie notowano. Systemy radarowe śledziły kilkanaście obiektów, a wojsko — po raz pierwszy w takiej sytuacji — użyło uzbrojenia i zestrzeliło te maszyny, które stwarzały bezpośrednie zagrożenie; w operacji uczestniczyły także sojusznicze myśliwce, a lotniska cywilne czasowo wstrzymały ruch (komunikat KPRM, 10 września 2025). Do godziny 20:00 tego dnia służby odnalazły szczątki 16 dronów, m.in. w Czosnówce, Wyrykach i Nowym Mieście nad Pilicą (komunikat MSWiA). Dwa lata wcześniej, w sierpniu 2023 roku, Razem zapisało w stanowisku ws. obronności konieczność istotnego wzmocnienia obrony powietrznej — „w tym zapewnienia osłony dla kluczowych ośrodków miejskich” (stanowisko Razem ws. obronności, 2023).

Czego uczy niebo nad Ukrainą

Punkt wyjścia dla tego postulatu stanowisko formułuje w jednym zdaniu: „Wojna w Ukrainie dobitnie pokazuje kluczowe znaczenie utrzymania przewagi w powietrzu oraz skalę zagrożenia ludności cywilnej oraz infrastruktury krytycznej ostrzałami”. Rosyjska kampania powietrzna nie ogranicza się do celów wojskowych — systematycznie uderza w elektrownie, sieci ciepłownicze, węzły kolejowe i budynki mieszkalne, bo rosyjskie planowanie traktuje paraliż zaplecza cywilnego jako jeden z celów operacyjnych — elektrownie i ciepłownie trafiają na listy celów z rozmysłem. Obrona powietrzna przestała być w tej wojnie specjalistycznym dodatkiem do działań lądowych; stała się warunkiem tego, czy miasta w ogóle funkcjonują — czy jest prąd, ogrzewanie i działający szpital.

We wrześniu 2025 roku ta lekcja przestała dotyczyć cudzej wojny — kilkanaście rosyjskich dronów przeleciało nad polskim terytorium i trzeba było je zestrzeliwać nad własnymi województwami. Maszyny, których szczątki spadły pod Białą Podlaską i w województwie mazowieckim, nie spotkały po drodze żadnej zapory poza poderwanymi myśliwcami i decyzją o otwarciu ognia; alerty RCB trafiły do mieszkańców trzech województw, a rząd apelował, by znalezione fragmenty zgłaszać służbom zamiast się do nich zbliżać (komunikat KPRM). System, który ma osłaniać terytorium wielkości Polski przed atakiem saturacyjnym — dziesiątkami tanich dronów wysyłanych jednocześnie — wymaga zupełnie innej gęstości środków niż przechwytywanie pojedynczych naruszeń. Stanowisko Razem dostrzega także logistyczny wymiar tej asymetrii: w planowaniu zakupów stanowisko każe uwzględniać możliwość zapewnienia logistyki „w czasie pokoju oraz wojny”, w tym „utrzymanie rezerwy amunicyjnej odpowiedniej do realizacji efektywnego szkolenia żołnierzy oraz prowadzenia długotrwałych działań obronnych” — bo obrona powietrzna, której zapasy efektorów kończą się po tygodniu, chroni miasta tylko nominalnie.

Osłona miast, w których nie ma schronów

W stanowisku Razem obrona powietrzna i ochrona ludności warunkują się nawzajem. Osłona kluczowych ośrodków miejskich jest — jak głosi stanowisko — „szczególnie istotna w obliczu braku infrastruktury ochronnej dla ludności cywilnej”. Tam, gdzie mieszkańcy mają się gdzie schronić, obrona powietrzna zyskuje czas i margines błędu. Polska po niemal trzyletniej luce prawnej — ustawa o obronie Ojczyzny wykreśliła obronę cywilną z porządku prawnego, zanim domknęła ją ustawa z grudnia 2024 roku — jest w sytuacji odwrotnej: ochrona ludności rozgrywa się niemal wyłącznie w powietrzu, bo środek napadu trzeba przechwycić, zanim doleci do celu. O odbudowie brakującej warstwy — schronów i struktur obrony cywilnej — piszemy w dziale Obrona cywilna i schrony.

Ten sam dokument przesądza także o miejscu obrony powietrznej w strukturze armii: w składzie Sił Zbrojnych „nadal wiodącą rolę odgrywać powinny Wojska Lądowe, ze szczególnym uwzględnieniem Obrony Powietrznej” — przy zastrzeżeniu, że nie może się to odbywać kosztem pozostałych rodzajów sił zbrojnych. Partia nie wskazuje przy tym konkretnych systemów uzbrojenia, które miałyby tę osłonę zapewnić; rozstrzyga o priorytetach, a dobór sprzętu pozostawia planowaniu, które — zgodnie z linią partii — powinno odbywać się z jawnymi uzasadnieniami wydatków i pod realną kontrolą parlamentu. O warunkach służby ludzi, którzy tę obronę mają pełnić, piszemy w dziale Wojsko i służba.

Co proponuje Razem

Istotne wzmocnienie obrony powietrznej jako wniosek z doświadczeń wojny w Ukrainie (stanowisko 2023).
Osłona kluczowych ośrodków miejskich — infrastruktury ochronnej dla ludności wciąż brakuje, więc część jej roli musi przejąć obrona powietrzna (stanowisko 2023).
Wiodąca rola Wojsk Lądowych ze szczególnym uwzględnieniem Obrony Powietrznej w strukturze Sił Zbrojnych, bez zaniedbywania pozostałych rodzajów wojsk (stanowisko 2023).

Priorytety obrony powietrznej powinny przy tym wynikać z trwałego dokumentu planistycznego, a nie z doraźnych decyzji kolejnych ministrów — argumentację rozwijamy w tekście o doktrynie obronnej w randze ustawy.

Źródła i dalsza lektura

Ochrona zdrowia na czas wojny: skąd wziąć nadwyżkę sił i środków

Thu, 09 Jul 2026 09:00:00 +0200

Wojna w Ukrainie toczy się także przeciwko szpitalom. Od początku pełnoskalowej inwazji w lutym 2022 roku WHO zweryfikowała w swoim systemie monitorowania ponad 3000 ataków na ochronę zdrowia — około 80 proc. z nich uderzyło w przychodnie, szpitale i inne placówki, a mniej więcej co piąty dotyczył ambulansów i pojazdów sanitarnych.

Polska planuje swoją odporność z systemem, który już w czasie pokoju działa bez zapasu. Dlatego stanowisko Razem ws. obronności zapisuje: „długofalowe planowanie musi zakładać zapewnienie nadwyżki sił i środków, które pozwolą na przeciwdziałanie kryzysom” (stanowisko, 2023).

Wojna zabiera personel dwa razy

Konflikt zbrojny obciąża system zdrowia z obu stron naraz. Stanowisko Razem opisuje ten mechanizm precyzyjnie: w razie wojny na terenie Polski lub sąsiednich państw sojuszniczych trzeba liczyć się ze „znacznym ubytkiem personelu medycznego związanym z powołaniem do służby wojskowej” oraz z obciążeniem napływem rannych i uchodźców z krajów ościennych. Lekarze i ratownicy odchodzą do wojska dokładnie wtedy, gdy liczba pacjentów gwałtownie rośnie.

Punkt startowy jest przy tym niski. Według profilu zdrowotnego Polski przygotowanego w ramach cyklu „State of Health in the EU” w 2023 roku przypadało u nas 3,9 praktykującego lekarza na 1000 mieszkańców wobec unijnej średniej 4,3 oraz 5,9 pielęgniarki wobec średniej 8,5; ten sam raport wskazuje niedobory kadr w wybranych specjalizacjach i regionach oraz starzenie się zawodu — blisko trzecia część pielęgniarek ma między 50 a 59 lat. System, który już w czasie pokoju pracuje na granicy wydolności, nie odda wojsku tysięcy medyków bez zapaści po stronie cywilnej. Nadwyżkę trzeba zbudować zawczasu — i właśnie dlatego Razem chce planować zasoby zdrowotne „w sposób skoordynowany, uwzględniający potrzeby Sił Zbrojnych oraz opieki nad ludnością cywilną”.

Sanitariusz z SOC przy prostszych procedurach

Skoro wyszkolenie lekarza trwa kilkanaście lat, nadwyżki nie da się wyczarować samym zwiększeniem naborów. Stanowisko proponuje dwa równoległe ruchy. Pierwszy to zachęty finansowe do studiowania na wybranych kierunkach medycznych i specjalizacjach, „połączonych z podjęciem zobowiązania do służby w Siłach Zbrojnych lub Służbie Obrony Cywilnej” — państwo płaci za wykształcenie, a w zamian zyskuje medyka wpisanego w plany mobilizacyjne. Drugi to taskshifting: analiza kluczowych kompetencji medycznych na wypadek kryzysu i przekazanie części zadań personelowi wspierającemu z wąskim przeszkoleniem. Stanowisko ujmuje to konkretnie: w warunkach głębokiego kryzysu „prostsze procedury medyczne efektywnie wykonywać mogą odpowiednio przeszkoleni sanitariusze w ramach SOC, co będzie w istotny sposób odciążać opiekę medyczną”. Lekarz specjalista zostaje przy tym, czego nikt inny nie zrobi; opatrunki, triaż i podstawowa opieka schodzą niżej, do przeszkolonych struktur obrony cywilnej. Dokument dokłada do tego trzeci, najszerszy krąg: „wspieranie edukacji w zakresie umiejętności paramedycznych wśród ludności cywilnej oraz funkcjonariuszy SOC” — im więcej osób umie zatamować krwotok i ułożyć poszkodowanego, tym mniej pracy spada na system w godzinach, gdy jest jej najwięcej. O tym, jak struktury obrony cywilnej mają wyglądać, piszemy w dziale Obrona cywilna i schrony.

Ewakuacja poza zasięg frontu

Trzeci element planu wykracza poza granice kraju. Nawet system z nadwyżką może zostać przeciążony, jeśli działania wojenne obejmą znaczną część terytorium — dlatego stanowisko uznaje za konieczne „już teraz posiadanie stosownych umów i procedur współpracy z systemami opieki zdrowotnej innych państw europejskich w zakresie ewakuacji i leczenia pacjentów na ich terenie”. Chodzi o uzgodnione zawczasu porozumienia z konkretnymi państwami położonymi poza strefą bezpośrednio narażoną na działania wojenne: kto przyjmuje pacjentów i jakimi kanałami. Ukraińscy pacjenci onkologiczni i ranni trafiają dziś do szpitali w całej Europie — Polska powinna mieć analogiczną siatkę porozumień wynegocjowaną i podpisaną w czasie pokoju, bo negocjowanie kanałów ewakuacji w trakcie kryzysu oznacza tygodnie improwizacji dokładnie wtedy, gdy liczą się godziny.

Co proponuje Razem

Jesteśmy przekonani, że długofalowe planowanie musi zakładać zapewnienie nadwyżki sił i środków, które pozwolą na przeciwdziałanie kryzysom.— Partia Razem, stanowisko ws. obronności (14 sierpnia 2023), partiarazem.pl

Skoordynowane planowanie zasobów zdrowia dla Sił Zbrojnych i ludności cywilnej jednocześnie (stanowisko 2023).
Zachęty finansowe do studiów medycznych powiązane ze zobowiązaniem do służby w SZ lub Służbie Obrony Cywilnej (stanowisko 2023).
Taskshifting — prostsze procedury medyczne w rękach odpowiednio przeszkolonych sanitariuszy SOC (stanowisko 2023).
Umowy ewakuacyjne z systemami opieki zdrowotnej innych państw europejskich — leczenie pacjentów poza strefą zagrożenia (stanowisko 2023).

Nadwyżka kadr wymaga jeszcze nadwyżki materiałowej — leków i sprzętu, które przetrwają pierwsze uderzenie. Temu poświęcamy osobny tekst o rezerwach leków w Służbie Obrony Cywilnej.