Państwo, które chce przetrwać wojnę informacyjną, potrzebuje sprawnych służb — i jednocześnie musi te służby trzymać pod demokratyczną kontrolą, bo aparat bezpieczeństwa wyjęty spod nadzoru prędzej czy później zaczyna zagrażać tym, których miał chronić. Razem prowadzi te dwa wątki równolegle i od lat w osobnych, datowanych dokumentach. Stanowisko ws. obronności z sierpnia 2023 roku proponuje zintegrowane struktury komunikacji strategicznej (STRATCOM) i Zespół Audytorów kontrolujący operacje służb, a deklaracja programowa z 2025 roku podnosi oba pomysły do rangi zobowiązań programowych (rozdz. 13, pkt 9–10). Najstarszą warstwą tej linii jest stanowisko z czerwca 2016 roku, w którym partia protestowała przeciw ustawie antyterrorystycznej i wpisanej w nią prewencyjnej cenzurze internetu, oraz stanowisko z 2020 roku po śmierci Igora Stachowiaka, upominające się o realną odpowiedzialność funkcjonariuszy. Z tych czterech dokumentów składa się spójna linia: państwo ma dysponować mocnymi narzędziami przeciw dezinformacji i obcemu wywiadowi, a równocześnie podlegać bezpiecznikom na tyle szczelnym, by jego własny aparat bezpieczeństwa nie mógł obrócić się przeciw obywatelom.
Zespoły komunikacji strategicznej działają dziś w Wojsku Polskim i wybranych instytucjach, ale są rozproszone i ograniczone w zakresie działań, więc Razem proponuje połączenie ich w rozbudowaną sieć zintegrowaną na poziomie centralnym, zdolną do stałego monitoringu otoczenia informacyjnego. Skalę zagrożenia i szczegóły propozycji omawiamy w tekście o STRATCOM i wojnie informacyjnej.
Byli oficerowie agencji wywiadowczych i kontrwywiadowczych, zebrani w Zespole Audytorów przy sejmowej Komisji do Spraw Służb Specjalnych — z dostępem do bieżących działań operacyjnych i obowiązkiem okresowego raportowania. Jak ta konstrukcja ma działać i jak podobne zadania rozwiązano w Norwegii i Holandii, piszemy w tekście o Zespole Audytorów.
Rejestr kart SIM, inwigilacja cudzoziemców bez nadzoru sądowego i mechanizm blokowania treści weszły do prawa na stałe, a w 2024 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał polski system niejawnej inwigilacji za naruszający prawo do prywatności. Prognozy partii z 2016 roku zestawiamy z danymi z dekady w tekście o bilansie ustawy antyterrorystycznej.
Tego, że bez zewnętrznej kontroli system ochrony przed nadużyciami funkcjonariuszy zawodzi: od śmierci zatrzymanego na komisariacie do prawomocnych wyroków minęły niemal cztery lata, a śledztwo w sprawie samej śmierci prokuratura umarzała. Prawomocne ustalenia sądów i ocenę partii — wyraźnie od siebie oddzielone — przedstawiamy w tekście o sprawie Stachowiaka i kontroli sądowej nad policją.
Przenosząc wojskowe służby wywiadu i kontrwywiadu — wraz z zadaniowaniem i decyzjami kadrowymi — pod jurysdykcję Szefa Sztabu Generalnego oraz wprowadzając jego kontrasygnatę przy awansach oficerskich funkcjonariuszy cywilnych. Mechanizm i jego uzasadnienie opisujemy w tekście o odpolitycznieniu wywiadu.
Chcąc skutecznie przeciwdziałać zagrożeniom, wobec których stoi Polska, musimy stworzyć stabilne, możliwie wolne od partyjnych nacisków warunki do działania oraz rozwoju cywilnych i wojskowych służb informacyjnych.— Partia Razem, „Stanowisko Razem ws. obronności” (14 sierpnia 2023), partiarazem.pl
Nadzór nad służbami łączy się z szerszą odbudową zdolności obronnych państwa, o której piszemy w hubach o odporności państwa, o wojsku i służbie, o obronie cywilnej i o przemyśle obronnym. Kontrolę instytucji publicznych jako zasadę ustrojową — w tym dezinformację wyborczą i jawność państwa — opisuje serwis Razem dla uczciwej polityki.
Gdy jesienią 2025 roku Zandberg alarmował, że budżet Agencji Wywiadu i ABW zaprojektowano poniżej realnych potrzeb, wracało pytanie o polityczne zarządzanie służbami. Razem proponuje dwa mechanizmy: przeniesienie wywiadu i kontrwywiadu wojskowego pod jurysdykcję Szefa Sztabu Generalnego oraz jego kontrasygnatę przy awansach oficerskich funkcjonariuszy cywilnych.
Cztery lata zajęło polskim sądom prawomocne przesądzenie, że policjanci z wrocławskiego komisariatu przekroczyli uprawnienia i znęcali się nad zatrzymanym Igorem Stachowiakiem. Deklaracja programowa Razem z 2025 roku zapowiada wzmocnienie kontroli sądowej nad działaniami policji — ten tekst pokazuje, skąd ten punkt się wziął.
W czerwcu 2016 roku Razem ostrzegało przed uznaniową definicją terroryzmu, inwigilacją cudzoziemców bez sądu i prewencyjną cenzurą internetu. Dekadę później sprawozdania dla parlamentu pokazują blisko 2 mln sięgnięć po dane telekomunikacyjne rocznie, a Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał polski system inwigilacji za naruszający prawo do prywatności.
Sejmowa Komisja do Spraw Służb Specjalnych widzi dziś tyle, ile służby zechcą jej pokazać. Zespół Audytorów — byli oficerowie wywiadu i kontrwywiadu z prawem kontrolowania bieżących działań operacyjnych pod kątem zasadności i zgodności z prawem — to pomysł ze stanowiska ws. obronności z 2023 roku na dozbrojenie tej komisji.
Unijna służba dyplomatyczna naliczyła w rok ponad 80 krajów zaatakowanych zagraniczną manipulacją informacją. Połączenie polskich zespołów komunikacji strategicznej — dziś rozproszonych po wojsku i wybranych instytucjach — w zintegrowaną sieć zdolną do stałego monitoringu otoczenia informacyjnego to postulat ze stanowiska ws. obronności z 2023 roku.
